صمد بهرنگی

صمد بهرنگی

نظر شما درباره این نویسنده چیست؟

صمد بهرنگی

صمد بهرنگی (زادهٔ ۲ تیر ۱۳۱۸ در تبریز – درگذشتهٔ ۹ شهریور ۱۳۴۷ در ارسباران) آموزگار، منتقد اجتماعی، داستان‌نویس، مترجم، وپژوهش‌گر فولکلور آذربایجانی بود. کتاب ماهی سیاه کوچولوی بهرنگی مدت‌ها نقش بیانهٔ غیررسمی سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران را بازی می‌کرد.

بهرنگی دربارهٔ خودش گفته‌است: قارچ زاده نشدم بی پدر و مادر، اما مثل قارچ نمو کردم، ولی نه مثل قارچ زود از پا درآمدم. هر جا نَمی بود، به خود کشیدم؛ کسی نشد مرا آبیاری کند. من نمو کردم… مثل درخت سنجد کج و معوج و قانع به آب کم، و شدم معلم روستاهای آذربایجان. پدرم می‌گوید: اگر ایران را میان ایرانیان تقسیم کنید، از همین بیش‌تر نصیب تو نمی‌شود.

داستان‌نویسی

صمد نویسندگی را با طنزنویسی آغاز کرد. در دانشسرا همراه دو تن از دوستانش روزنامهٔ فکاهی دیواریی به نام «خنده» می‌نوشت که بسیار هوادار داشت. از سال ۱۳۳۶ مقاله‌ها و قطعات فکاهی و طنز آمیز او در توفیق منتشر می‌شدند و این کار ۳، ۴ سالی دوام داشت. یک مقاله نیز در ماهنامهٔ کشکیات منتشر کرد و می‌خواست با آن ماهنامه، همکاری کند که مجله تعطیل شد. مطالب طنز صمد در مهد آزادی و مهد آزادی آدینه نیز چاپ شد که منتخب آنها در مجموعه مقاله‌های او آمده‌است بهرنگی در ۱۳۳۹ نخستین داستان منتشر شده خود به نامعادت را نوشت؛ که با تلخون در ۱۳۴۰، بی‌نام در ۱۳۴۲، و داستان‌های دیگر ادامه یافت. او ترجمه‌هایی نیز از انگلیسی و زبان ترکی استانبولی به زبان فارسی و از فارسی به زبان ترکی آذربایجانی (از جمله ترجمهٔ شعرهایی از مهدی اخوان ثالث، احمد شاملو، فروغ فرخزاد، و نیما یوشیج) انجام داد. پژوهش‌هایی نیز در جمع‌آوری فولکلور آذربایجان و نیز دربارهٔ علوم پرورشی از او منتشر شده‌است. وی در کتاب کندوکاو در امور پرورشی ایران واژه‌های گرفته شده از زبان عربی را بخش بزرگی از اشتراک زبان‌های رایج ایرانی از جمله ترکی آذری با فارسی دانسته‌است؛ و به همین دلیل خواستار عدم حذف آنان با بهانه‌های باستان‌گرایی و تأکید بیشتر بر این لغات در هنگام آموزش فارسی به کودکان آذربایجانی شده بود.

داستان‌ها

  • عادت، ۱۳۳۹
  • تلخون و چند قصه دیگر، ۱۳۴۲
  • بی‌نام،۱۳۴۴
  • اولدوز و کلاغ‌ها، پاییز ۱۳۴۴
  • اولدوز و عروسک سخنگو، پاییز ۱۳۴۶
  • کچل کفترباز، آذر ۱۳۴۶
  • پسرک لبو فروش، آذر ۱۳۴۶
  • افسانه محبت، زمستان۱۳۴۶
  • ماهی سیاه کوچولو، تهران، مرداد ۱۳۴۷ با تصویرسازی فرشید مثقالی شناخته‌شده‌ترین نوشته بهرنگی است. تصویرهای این کتاب جایزه براتیسلاوا را از آن خود کردند.
  • پیرزن و جوجه طلایی‌اش، ۱۳۴۷
  • یک هلو هزار هلو – تابستان ۱۳۴۷
  • ۲۴ ساعت در خواب و بیداری، تابستان۱۳۴۷
  • کوراوغلو و کچل حمزه، تابستان ۱۳۴۷
  • افسانه‌های آذربایجان ترکی
  • کلاغ‌ها، عروسک‌ها و آدم‌ها
  • آه !ما الاغ‌ها
  • دومرول

کتاب و نوشتارها

  • پاره‌پاره (مجموعه شعر از چند شاعر)، تیر ۱۳۴۲
  • کندوکاو در مسائل تربیتی ایران، تابستان ۱۳۴۴
  • افسانه‌های آذربایجان (ترجمه فارسی) – جلد ۱، اردیبهشت ۱۳۴۴
  • تاپما جالار، قوشما جالار (مثل‌ها و چیستان‌ها)، بهار ۱۳۴۵
  • افسانه‌های آذربایجان (ترجمه فارسی) – جلد ۲، تهران، اردیبهشت ۱۳۴۷
  • انشا و نامه‌نگاری برای کلاس‌های ۲ و ۳ دبستان
  • آذربایجان در جنبش مشروطه
  • الفبا ویژهٔ کودکان آذربایجان
  • اهمیت ادبیات کودک
  • مجموعه مقاله‌ها
  • فولکلور و شعر

برگردان‌ها

بهرنگی برگردان‌هایی از انگلیسی و ترکی استانبولی به فارسی و از فارسی به ترکی آذربایجانی (از جمله ترجمهٔ شعرهایی از مهدی اخوان ثالث، احمد شاملو، فروغ فرخزاد، و نیما یوشیج) انجام داد. برخی از این آثار به قرار زیرند:

  • ما الاغ‌ها! – عزیز نسین، پاییز ۱۳۴۴
  • دفتر اشعار معاصر از چند شاعر فارسی‌زبان
  • خرابکار (قصه‌هایی از چند نویسنده ترک‌زبان)، تیر ۱۳۴۸
  • کلاغ سیاهه – مامین سیبیریاک (و چند قصه دیگر برای کودکان)، خرداد ۱۳۴۸

نوشته‌ها دربارهٔ صمد بهرنگی

  • «جهان بینی ماهی سیاه کوچولو» ، منوچهر هزارخانی، آرش دوره دوم، شماره ۵، (۱۸)، آذر ۱۳۴۷
  • صمد جاودانه شد، علی‌اشرف درویشیان، ۱۳۵۲
  • زندگی و مرگ صمد بهرنگی، اسماعیل جمشیدی، نشر عطایی، ۱۳۵۷
  • کتاب جمعه – سال نخست – شماره۶–۱۵، شهریور ۱۳۵۸
  • یادمان صمد، علی‌اشرف درویشیان، انتشارات کتاب و فرهنگ، چاپ نخست، ۱۳۸۰
  • صمد:ساختار یک اسطوره، محمدهادی محمدی و علی عباسی، نشر چیستا، ۱۳۸۰
  • نقدی بر دو گربه روی دیوار“، حسن نیکوفرید، وبگاه رسمی صمد بهرنگی، ۱۳۸۶
  • صمد بهرنگی قصه‌نویسی برای کودکان، احمد بیانی، همشهری، ۱۶ شهریور ۱۳۷۸
  • یادمان صمد، علی‌اشرف درویشیان، ویراست دوم، نشر موغام، ۱۳۹۵

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *