بررسی و تحلیل زندگانی، به ویژه اصلاحات و اقدامات سیاسی و اجتماعی((میرزا تقی خان امیرکبیر)) موضوع تحقیق حاضر را تشکیل می‌دهد که در شش فصل سامان یافته است :مطالب فصل اول با عنوان((زمینه)) به توصیف زمینه تاریخی اصلاحات امیرکبیر، رشد و شکوفایی شخصیت امیرکبیر و صدارت او مربوط می‌شود .

در فصل دوم از مهم‌ترین اصلاحات و اقدامات میرزا تقی خان سخن به میان آمده که از آن جمله‌اند :تامین وحدت کشور، سرکوب شورش‌های داخلی، اصلاحات مالی، رونق صناعت و فلاحت، روابط خارجه .

در فصل سوم با عنوان((نکاتی درباره ترکیب قهر و مسالمت در سیاست امیر)) به شورش فوج قهرمانیه، قیام سالار و جایگاه امیر در افسانه‌های عوام اشاره شده است .

در فصل چهارم که((آرایش قوا)) نام گرفته وضعیت دهقانان، زمین‌داران، تهیدستان شهر، کسبه و تجار، دیوانیان و لشکریان، اوضاع بین‌المللی و به بطور کلی وضعیت داخلی کشور مقارن اقدامات امیرکبیر که اصلاحات او را با شکست مواجه ساخت شرح و بررسی شده است .

در فصل پنجم به زمینه و حوادثی اشاره می‌شود که موجبات شکست اصلاحات و سقوط امیرکبیر را فراهم ساخت .آخرین فصل کتاب مبحثی است با عنوان((چند کلمه‌ای درباره نضج سرمایه‌داری در ایران در مقایسه با ژاپن)) .کتاب با((پیشگفتار))، ((حواشی)) و ((کتابنامه)) به پایان می‌رسد .