شماره بازیابی: ۹۰۲۶
شماره مدرک کتابخانه مجلس: IR10-41344
زبان اثر: فارسی
عنوان و نام پدیدآور: گلشن الشهداء/ فایق (سده ۱۳هـ)
کاتب: : فایق
تاریخ کتابت:
، ۲۹ شوال ۱۲۷۸ ق (جلد اول).
،۳ذی الحجه ۱۲۷۸ ق (جلد دوم).
قطع: ؛ ‮دو، ‭۲۱۷‬گ، اندازه متن: ‭۱۴/۷‬*‭۲۲/۲‬، ‭۲۰‬س، اندازه جلد: ‭۲۰‬*‭۳۲/۸‬ .‬
یادداشتهای کلی: سراینده در آغاز کتاب تصریح می‌کند نظم کتاب ۱۲۰۸ سال پس از واقعه کربلا انجام شده است:
از آن قضیه هزار و دویست و هشت گذشت / قصاص گشت چه حاصل به ذوالفقار نگشت (۷پ)
سروده شده در ۱۲۶۹ق.
«جواد و حی و توانا و صانع و معبود / بلند و پست دو عالم ز جود او موجود»
انجام:انجام جلد اول: «بده در طاعتش آن گونه میلی / که اکبر بدی در قلب لیلی»
«به اعمالش مده راهی ریا را / خلوصش ده رضای کبریا را»
انجامه:انجامه جلد اول: «و قد تمت بحمدالله تعالی کتابه المجلد الاول من مجلدی کتاب گلشن الشهداء بید ناظمه العاصی و الغریق فی بحر المعاصی. اللهم اجعل سعیی فیه خالصا لوجهک الکریم و جنه واقیه لی من عذاب الجحیم برحمتک یا ارحم من کل رحیم بحرمه محمد و آله الاعظمین من کل عظیم فی ۲۹ شهر شوال المکرم ۱۲۷۸» (پایان جلد اولف برگ ۱۲۶ر)
آغاز:آغاز جلد دوم: «مقدمه شهادت حضرت شهریار کشور بلا و شاهسوار مضمار محنت و ابتلا امام العارفین و سید العاشقین ابی عبدالله الحسین»
«گسسته قافله اختران قطار چرا / بگردد این شتر مهر بی‌مهار چرا»
انجام:انجام جلد دوم: «گلشنی کز اشک چشم خون فشان پروردمش / زیب پایان یافت از الطاف بی‌پایان حق»
«سال اتمامش بجستم هاتفی از عرش گفت / شیعه دیوان حیدر بنده فرقان حق (۱۲۷۸)»
انجامه:انجامه جلد دوم: «قد فرغت بعون الله تعالی من کتابه هذه المراثی الموسومه بگلشن الشهداء بعد نظمه و تصحیحه بقدر الوسع و الطاقه فی حاله تفریق البال و غایه اختلال الأحوال راجیاً من فضل الله تعالی و کرمه بحرمه حضرت سید الشهداء و اولاده و اصحابه لعظم مصائبه و بلائه و ابتلائه ان یغفر ذنوبنا بطاعه محبته و ولآئه و ان یجعلها لنا من احسن الذخایر المعده لیوم الحساب و ینفع لجمیع الأخوان و الأحباب و الذاکرین و الناجین و الباکین و المحزونین فی هذه المصاب بجاه محمد و علی و آلهما الهادین و لسبیل الصواب فی ۳ ذیحجه الحرام من شهور سنه ۱۲۷۸» (پایان کتاب).
ز فرق فایق شوریده سر مدار دریغ / علی الخصوص درین ره که مطمح نظر است (۷پ)
با جمیع دوستان این فایق دل خسته را / کن خیر خود پیوسته ملهم یا حسین (۷پ)
این خدمت محقر فایق به حضرتت / بر موقع قبول در افتاد یا حسین (۲۰۴ر)
عبارات عربی‌ای که گه گاه در وسط متن آمده‌اند نسخ.
تزئینات متن:عناوین به شنگرف درون کتیبه‌های ساده‌ای از همان رنگ.
تزئینات نسخه:صفحات مجدول به شنگرف و لاجورد، کمند‌کشی شده با شنگرف.
صفحه اول با پیشانی و نقوش گل و بوته آبی و سرخ و سبز درون آن.
رکابه نویسی:دارد.
نوع کاغذ:صنعتی نخودی آهار مهره.
تزئینات جلد:میشن مشکی ضربی، با ترنج و سرترنج و لچکی و چهار کتیبه در چهار طرف ترنج و جدول گردهدار. قطر: ۷/۳٫
جزوه‌ها ۸ برگی است.
دو برگ آغاز نسخه سفید و نانوشته است.
در برگ ۱ر- ۱پ یک مثنوی اخلاقی آمده است:
آغاز: وقاک الله ای فرزند مسعود/ ز هر چت نیست در وی راحت و سود // کند روز ترا مه ماه تو سال / خداوند تو با ایمان و اقبال
انجام: به خلاق جهان البته مستیز / ز نار معصیت چون دود بگریز // اگر آلوده خواهی شد به عصیان / مباش ایمان خود از خذلان یزدان.
نسخه کامل است (از آغاز تا ۱۲۶ ر جلد اول و از ۱۲۹ پ تا پایان جلد دوم).
در موارد زیادی کلمه یا جملاتی پاک و به جای آنها عبارات دیگری نوشته شده است (مانند ۵۸پ، ۵۹ر، ۶۱ر، ۶۷ر، ۷۵ر، ۸۶پ و …).
در صفحه آخر نسخه این یادداشت آمده است: «این کتاب کتاب میرزا فضل الله ابن میرزاجعفر ابن میرزا علی میرزا علی ابن میرزا صالح و دیگر پسری میرزا فضل الله مرحوم میرزا عبدالرحیم، پسری میرزا عبدالرحیم حقیر محمدعلی» نوشته شده در شعبان ۱۳۱۳ق.
۴مؤلف، کاتب نسخه نیز می‌باشد.
نک: نشریه نسخه‌های خطی، ج۷، ص ۲۱۴؛ سنا، ج۲، ص ۶۹٫
میان سی و چل هست و چل بمانده بسی / گذشته عهد جوانی همه به بوالهوسی …
کنون بر آنم اگر ایزدم دهد توفیق / به واطن شهدام کند رفیق طریق
از ابتدای خروج شهنشه دو سرا / ز شهر فخر بشر تا به رجعت اسرا
همین قضیه جانسوز را به نقل صحیح / که کرده آن علمای امامیه تصحیح
چنان به نظم درآرم که منشی افلاک / ز آب دیده بشویددفاتر خود پاک (۷پ- ۸پ)
این مثنوی حدود ۱۴۰ بیت است.
آغاز، آغازه، انجام، انجامه: آغاز:آغاز جلد اول: «به نام آنکه به لوح عدم بدون قلم / رقم زد این همه نقش بدایع عالم»
یادداشتهای مربوط به عنوان و پدیدآور: از سراینده منظومه چیزی نمی‌دانیم جز آن که تخلصش فایق است:
یادداشتهای مربوط به مشخصات ظاهری اثر: نوع خط:نستعلیق شکسته آمیز.
یادداشتهای مربوط به نسخه موجود: ۱در پایان مقدمه ناصرالدین شاه (۱۲۶۴- ۱۳۱۳ق) را مدح کرده است.
مشخصات اثر:
یادداشتهای تملک:
شکل و سجع مهر:
متن یادداشت:
نسخه از جعفر سلطان القرایی در آذر ۱۳۴۸ش خریداری شده است.
دارای مهر کتابخانه جعفر سلطان القرایی.
یادداشتهای مربوط به نمایه ها، چکیده ها و منابع اثر: ماخذ فهرست:‌ جلد ۲/ ۲۹، صفحه ۶۳۹- ۶۴۱٫
یادداشتهای مربوط به خلاصه یا چکیده: نظم داستان کربلا و شهادت سیدالشهدا (ع) است:
موضوع (اسم عام یا عبارت اسمی عام): ادبیات
تاریخ: ۲۰۱۵۰۶۲۷
محل و شماره بازیابی: ۱۷۹۱۱۲