شماره بازیابی: ۹۱۷۹
شماره مدرک کتابخانه مجلس: IR10-41822
زبان اثر: فارسی
سر شناسه: ن‍ع‍م‍ت‌ ف‍س‍ائ‍ی‌، م‍ح‍م‍ود ب‍ن‌ زی‍ن‌ال‍ع‍اب‍دی‍ن‌، ۱۲۷۱-۱۳۴۲ق‌.
عنوان و نام پدیدآور: بدیع التواریخ/ سید محمود بن زین‌‌العابدین نعمت فسایی
کاتب: : سید محمود بن زین‌‌العابدین نعمت فسایی
تاریخ کتابت: ، محرم ۱۳۳۹ق.
قطع: ‮؛ دو، ‭۱۱۰‬ف یک برگ، اندازه متن: ‭۱۰‬*‭۱۸/۵‬، سطور مختلف، اندازه جلد: ‭۱۲/۸‬*‭۲۱/۶‬‬.
یادداشتهای کلی: چاپ: تصحیح مهدوی صدری، در گنجینه بهارستان، تاریخ، تهران، کتابخانه مجلس، ۱۳۸۴ش، ج۲، ص ۳۲۹-۴۲۹٫
آغاز، آغازه، انجام، انجامه: آغاز:«تاریخ قتل فردوس و ساده ناصرالدین شاه انارالله برهانه»
«ناصرالدین شاه کیخسرو خدم / آن که بد کمتر غلامش کیقباد»
«خسروی نیکو سیر بود و رؤف / پادشاهی پاک آیین بود و راد»
انجام:«تاریخ ولادت سکینه خانم»
«سکینه چون بدین عالم قدم زد / شد از دیدار او خرم دل ما»
«پی تاریخ آن نعمت چه خوش گفت / سکینه نیکبخت آمد به دنیا (۱۳۳۹)»
انجامه:«این سال‌ها ماده تاریخ در دارالخلافه طهران گفته و بی‌ترتیب نوشته شد فی شهر ربیع‌الثانی سنه ۱۳۳۵ (محمود الحسینی المتخلص بنعمت)»، «این پانصد ماده تاریخ در دارالخلافه طهران گفته و بی‌ترتیب نوشته شد. فی شهر محرام الحرام سنه ۱۳۳۹ (محمود الحسینی بنعمت)».
تصاویر:آغاز نسخه تصویری از مؤلف درون جدول زرین چسبانده شده که خود مؤلف زیر آن نوشته:غرض نقشی است کز ما بازماند / که هستی را نمی بینم بقایی (محمود الحسینی).
رکابه نویسی:دارد.
نوع کاغذ:صنعتی آبی رنگ آهار مهره.
تزئینات جلد:تیماج مشکی ساده، قطر: ۷/۱٫
نسخه کامل است.
۴مؤلف، کاتب نسخه نیز می‌باشد.
در آغاز نسخه، نمره ۲۲۵ آقای رفعت بیگ، پس از انجامه کتاب مؤلف در یک صفحه ۸ ماده تاریخ مربوط به سال ۱۳۴۰ق را افزوده است.
۲در حاشیه بعضی از صفحات مانند ۱۱۱و ۱۱۶ و ۱۱۹ و ۱۲۰ و ۱۳۷ و ۱۳۸ و … به محاسبه شدن الف ممدوده در ماده تاریخ اشاره شده است، مؤلف همین موضوع را در برگ آخر نسخه هم تذکر داده است.
ماده تاریخ‌ها در حاشیه شمارش شده‌اند.
نک: ذریعه، ج ۳، ص ۷۲ و ج۹، ص ۱۲۱۵؛ تذکره سخن سرایان فارس، ص ۲۳۳؛ فرهنگ سخنوران، ج۲، ص ۶۱۲؛ تاریخ رجال ایران، بامداد، ج۶، ص ۲۵۷٫
قدیم‌ترین ماده تاریخ کتاب مربوط به سال ۱۲۶۲ ق است.
از بدیع‌التواریخ چندین نسخه به خط مؤلف در دست داریم که همه آنها با یکدیگر تفاوت دارد. این کم و زیادی نشانگر آن است که او در نسخه‌های کتاب دست می‌برده و هر از چند گاهی ماده تاریخ‌هایی بدان می‌افزوده است. مشخصات نسخه‌های به دست آمده از کتاب که همگی به خط مؤلف‌اند، به ترتیب تاریخی چنین است:
۱٫ کتابخانه آستان قدس رضوی، ش ۹۸۴۹، نوشته شده در ۱۳۳۲ق، ۱۲ برگ. آستان قدس، ج۹، ص ۱۲٫
۲٫ کتابخانه آستان قدس رضوی، ش ۱۲۷۳۰، ظاهراً نوشته شده در ۱۳۳۳ق، دارای۳۰ ماده تاریخ، آستان قدس، ج ۱۷، ص ۳۲٫
۳٫ کتابخانه آستان قدس رضوی، ش ۸۹۲۴، نوشته شده در جمادی‌الاول ۱۳۳۵ ق، دارای ۸۲ ماده تاریخ، این نسخه را ناظم به علی اصغر حکمت هدیه کرده بود. آستان قدس، ج ۱۷، ص ۳۱-۳۲؛ نشریه نسخه‌های خطی، ج۵، ص ۲٫
۴٫ کتابخانه مجلس، ش ۱۳۷۰۱ نوشته شده در جمادی‌الاول ۱۳۳۵ق، مجلس، ج۳۷، ص ۲۲۷- ۲۲۹٫
۵٫ مرکز احیاء میراث اسلامی، ش ۱۹۷۴، نوشته شده در ذی‌الحجه ۱۳۳۶ق، شامل ۱۷۰ ماده تاریخ. مرکز احیاء میراث، ج۵، ص ۴۰۶- ۴۰۷٫
۶٫ کتابخانه مرعشی، ش۷۸۳۰، آخرین ماده تاریخ این نسخه ظاهراً مربوط به سال ۱۳۳۷ ق است. مرعشی، ج۲۰، ص ۱۸۰٫
۷٫ کتابخانه مجلس، ش ۱۶۳۲۹، دارای دو بخش: بخش اول تحریر آغازین کتاب در جمادی‌الآخر ۱۳۳۴ق دارای ۶۳ ماده تاریخ و بخش دوم افزوده‌هایی تا سال ۱۳۳۷ ق. در مجموع شامل ۲۶۷ ماده تاریخ، ۶۶ برگ [رؤیت].
۸٫ کتابخانه آستان قدس رضوی، ش ۹۶۸۶، نوشته در رمضان ۱۳۳۸ق، دارای ۴۳۵ ماده تاریخ. آستان قدس، ج۹، ص ۱۰-۱۱٫
۹٫ کتابخانه آستان قدس رضوی، ش ۹۶۶۳، نوشته در محرم ۱۳۳۹ق، دارای ۵۰۰ ماده تاریخ. آستان قدس، ج۹، ص ۱۱- ۱۲(ترتیب مطالب و تعداد ماده تاریخهای این نسخه شبیه همین نسخه است)
۱۰٫ کتابخانه مجلس، ش ۱۸۵۲۴، نوشته شده در محرم ۱۳۳۹ق، دارای ۵۰۰ ماده تاریخ، در برگ آغازین این نسخه به خط مؤلف نوشته شده: «آقای مشار الدوله»؛ که احتمال دارد این نسخه به او تقدیم شده باشد. ۱۰۹ برگ. شبیه نسخه قبلی آستان قدس و همین نسخه که اکنون در پی معرفی آن هستیم. [رؤیت]
۱۱٫ کتابخانه آستان قدس رضوی، ش ۸۹۲۳، نوشته شده در رجب ۱۳۳۹ق، دارای۵۰۰ ماده تاریخ از ۱۲۶۲ تا ۱۳۳۹ق. آستان قدس، ج۱۷، ص ۳۰-۳۰؛ نشریه نسخه‌های خطی، ج۵، ص ۲٫
۱۲٫ کتابخانه بنیاد فارس‌شناسی شیراز، ش ۶۱، نوشته شده در رجب ۱۳۴۰ق، شامل ۵۵۶ ماده تاریخ و ذیلی در ۱۲ برگ افزون بر نسخه‌های دیگر. بنیاد فارس‌شناسی، ص ۷۹- ۸۳٫
۱۳٫ کتابخانه مرعشی، ش ۱۴۹۳۳، نوشته شده در ۱۳۴۰ق. مرعشی، ج۳۷، ص ۵۸۶٫
۱۴٫ کتابخانه مجلس، ش ۴۶۷۶، در دو جزء شامل ماده تاریخهای ۱۲۸۹ تا ۱۳۴۳ق. مجلس، ج۱۳، ص ۵۹٫
۱۵٫ کتابخانه دانشگاه تهران، ش ۸۳۰۴، این نسخه بدون تاریخ است اما با توجه به تعداد برگ‌های آن (۶۱ برگ) جزو تحریرهای میانه کتاب قرار می‌گیرد. دانشگاه تهران، ج۱۷،ص ۱۰۲٫
یادداشتهای مربوط به مشخصات ظاهری اثر: نوع خط:نستعلیق شکسته‌‌آمیز.
یادداشتهای مربوط به نسخه موجود: ۱نکته جالب توجه آن است که اندازه صفحات و سطور و طرز کتابت و سطراندازی و صفحه آرایی همه این نسخه‌ها یکسان است و در ابتدای بیشترشان عکسی از مؤلف ضمیمه شده است. از سوی دیگر وجود این تعداد نسخه اصل از یک کتاب به خط مؤلف خود می‌تواند مورد قابل توجهی در بررسی جنبه‌های نسخه‌شناسی باشد.
مشخصات اثر:
یادداشتهای تملک:
شکل و سجع مهر:
متن یادداشت:
نسخه از جعفر سلطان القرایی در آذر ۱۳۴۸ش خریداری شده است.
دارای مهر کتابخانه جعفر سلطان القرایی.
یادداشتهای مربوط به نمایه ها، چکیده ها و منابع اثر: ماخذ فهرست: جلد ۲/ ۲۹، صفحه ۸۴۱- ۸۴۲٫
یادداشتهای مربوط به خلاصه یا چکیده: مجموعه ماده تاریخ وفیات و حوادث و وقایع دوره قاجار در قالب قطعه و رباعی است.
موضوع (اسم عام یا عبارت اسمی عام): تاریخ
تاریخ: ۲۰۱۵۱۰۱۱
محل و شماره بازیابی: ۱۸۵۴۲۱