توضیحات

تعزیه در ایران تألیف صادق همایونی؛ مفصل‌ترین و مستندترین کتاب در بارۀ تعزیه است که با استناد به دهھا کتاب و مقاله نوشته شده و، گذشته از این، مستند به دیده‌ها و شنیده‌های نویسنده است که ده‌ها سال در مجالس تعزیه شرکت داشته است. محدودۀ تحقیق نویسنده ایران است و موضوع آن فقط تعزیه‌های امام حسین(ع) نیست، امّااغلب مطالب کتاب به آن حضرت و یارانش اختصاص دارد.

مطالب کتاب، تحلیلى و بیشتر توصیفى است و با دید مردم‌شناختی به تعزیه نگریسته شده است. نویسندە عهدەدار ارزیابی صحت و سقم تعزیه‌ها و خرافات و تحریفات در آنها نشده و با دید اسلام‌شناختى به آنها ننگریسته و محک نزده است. مثلاً در بحث «تجزیه وتحلیل تعزیه قاسم» (ص۶۷۵-۶۸۸)، از همه چیز، جز مجعول بودن این تعزیه، سخن گفته شده و حتّی اشاره‌ای به آن نشده است.

کتاب حاضر در شش بخش تنظیم شده است. «تعزیه وتاریخ»، عنوان بخش اول کتاب است و در آن از مسائلی چون ریشه‌های نمایش در ایران پیش از اسلام، سیر تطوّر تعزیه، تکامل و انحطاط آن و نقش اشرافیّت در نابود کردن این هنر مذهبى و توده‌ای سخن رفته است.

در بخش دوم با عنوان «سخنانی چند پیرامون تعزیه»، نخست از «ارکان و عناصر سازنده و پردازندۀ تعزیه» سخن گفته شده است؛ مانند شعر، نقالی، سخنوری، موسیقی، عزاداری، پر دەداری و. … آنگاه به«ویژگیهای تعزیه» اشارہ شده است؛ از جمله پیوند تعزیه با اسطوره‌های مذهبى و قصص قرآن، نزدیکى با زندگی تودۀ مردم، زبان ویژه و پیوند با اسطوره‌های تاریخی و فرهنگی ایران.

عنوان بخش سوم کتاب (بررسی تعزیه‌ها» است و در آن به نظر بیگانگان و محقّقان کشور دربارۀ تعزیه‌های ایرانی، منبع الهام سرایندگان تعزیه‌ها و تأثیر تعزیه در زبان محاوره پرداخته شده‌است. در این بخش، «فرهنگ اصطلاحات و اسامی در تعزیه‌ها» ارائه و توضیح داده شده است؛ مانند ابن زیاد، ابن سعد خوان، بیاض، بیشخوانى، چاووش خوانی، شام غریبان، مخالف خوان و نسخه گردان.

بخش چھارم کتاب با عنوان «تعزیه‌ها و ترتیب و وسائل آنها» آغاز می‌شود و در آن از مسائلى چون اسامى تعزیه‌ها، طریقۀ تعزیه‌خوانی، وسایل و ابزارها و لباسهای تعزیه و تعزیه خوانهاى بزرگ سخن رفته است. در این بخش از بیش از صد تعزیه نام برده شده است؛ از جمله تعزیۀ امیر تیمور، خروج مختار، شهادت قاسم، طفلان مسلم، علی‌اکبر، ورود به شام، ورود به کوفه و هفتاد و دو تن. «چند تعزیه»، عنوان بخش ینجم است وشامل متن تعزیۀ عبّاس – امام، امام رضا، حضرت معصومه، قانیا(شاء فرنگ)، على‌اکبر، امام حسن وحر.

در ششمین بخش کتاب متن تعزیۀ قاسم آمده و سپس به تجزیه وتحلیل آن پرداخته شده است.

در لابلای کتاب ده‌ها تصویر از صحنه‌های تعزیه آمده و به ارزش کتاب افزوده است.

براى شناخت بیشتر این کتاب رجوع شود به: سیّد محمّدعلى جمالزاده. «تعزیه در ایران». کلک. (شمارۀ ١١ – ١٢، بهمن واسفند ۱۳۶۹). ص ۲۴۱ – ۲۴۹٫ همچنین این مقاله در مجلّۀ تاریخ وفرهنگ معاصر (سال سوم، شمارۀ ۳ و ۴، پاییز و زمستان ١٣٧٣)، ص ٢۵٧ ۔ ٢۶٣، چاپ شدە است.



🔖 book_keywords : دانلود فایل pdf تعزیه در ایران نوشته صادق همایونی