“حماسه در رمز و راز ملی “اثر زنده‌یاد “محمد مختاری “اینک با تجدید نظر و افزوده‌هایی به اهتمام انتشارات “توس “به چاپ رسیده است .دیباچه کتاب نوشته‌ای است از سیاوش مختاری درباره پدرش که گاه به اشعاری از وی استناد شده است .

در ابتدای کتاب گاه شمار زندگی و آثار محمد مختاری فراهم آمده، سپس چند یادداشت، و آن‌گاه متن اصلی کتاب تدوین می‌یابد که در باب مفهوم حماسه ملی، انواع حماسه و مختصات دیگر آن است که عبارت‌اند از” :پیشینه و خصلت عمومی حماسه”، “خصلت‌ها و مشخصات ویژه حماسه”، “نوع ادبی حماسه ” و “ساخت و موقعیت عمومی حماسه ملی ایران .”نویسنده در پیش‌گفتار کتاب خاطر نشان می‌کند…” :چشم‌انداز من این بوده است که مشخصات این حماسه ملی را در کنش پهلوانان، حرکت رویدادها و خصلت موقعیت عمومی داستان‌ها، و به تعبیری که در متن کتاب دیده می‌شود، در تمامیت اشیاء و اعیان حماسه باز جویم .

می‌خواسته‌ام بدانم و بگویم که کنش و کارکرد فرد در حماسه چه و چگونه است؟ و این کنش و کارکرد در یک رویداد حماسی چگونه تحقق می‌یابد و در پی چیست؟ و هر رویدادی در این حماسه بزرگ از چه خصلتی بهره‌ور است؟ کدام رویدادها و اشخاص، بیشتر نماینده این تمامیت اعیان حماسی است؟ رابطه متقابل و مکمل این کنش و رویداد و موقعیت، و سازمان‌بندی این اجزا چگونه است؟ و سرانجام این که ساخت ملی داستان‌های حماسی شاهنامه بر چه استوار است…از سویی در سراسر بخش حماسی شاهنامه، “وحدت و تضادی “دیده می‌شود که مشخصه اصلی تمامیت اشیاء و اعیان حماسه است…از این رو دومین جنبه از رویکرد من به شاهنامه، جستن همین “وحدت و تضاد “است .”…در انتهای کتاب “نمایه متن “به چاپ رسیده است .