این رساله که به رساله شانزده فصل و رساله نفس و رساله ماهیت نفس مشهور است ترجمه ایست از کتاب المعاد شیخ که در غالب نسخ موجود متن فارسی آن نیز به ابن سینا نسبت داده شده است. از این رساله نسخ متعدد در کتابخانه های ایران و خارج از ایران موجود است و دوبار در ایران به دست استادان محترم محمود شهابی (۱۳۱۵) و موسی عمید (۱۳۳۱) به طبع رسیده است.

اگرچه ترجمه فارسی این رساله را به شیخ نسبت داده اند لیکن نه تنها این ترجمه از شیخ نیست بلکه مترجم آن هم هر که بوده ترجمه ای ناساز از کتاب موسوم به المعاد الاصغر یا رساله فی النفس الناطقه یا رساله النفس الفلکی کرده است. انشاء این کتاب و لهجه بیان و کلماتی که در آن بکار رفته است در بسیاری از موارد بانشاء اوایل قرن پنجم و زبان شیخ در دانشنامه و حتی زبان شاگرد او در ترجمه و شرح فارسی حی بن یقظان ماننده نیست.