توضیحات

پرسش های بنیادین زیادی است که پژوهندگان را شیفته پژوهش در وجوه مشترک ادبیات و زبان کرده است. از جمله این که ادبیات چیست؟ چگونه سخن ادبی از دیگرگونه‌های سخن جدا می‌شود؟ سبک چیست؟رابطه زبان، ادبیات و جامعه چیست؟ بیشترین پاسخ به این پرسشها را به مدد دانش سبک‌شناسی که میانجی پژوهشهای زبان‌شناسی و ادبیات است می‌توان پاسخ داد.

سبک‌شناسی از میان گونه‌های کاربرد زبان، بیش از همه به زبان در ادبیات توجه نشان می‌دهد و بخش عمده پژوهش‌ها در این شاخه مطالعاتی برشناساییِ سبک‌های ادبی، زبان شخصی و فردیتِ خلاقِ مؤلف متمرکز است. این تمرکز از آن روست که هنر (در بحث ما ادبیات)، مجال گسترده و شایسته‌ای برای تبلور فردیت فراهم می سازد؛ هنر در ماندگارترین صورتش قلمرو خلاقیت فردی و زمینه ظهور فردیت است. از این رو طبیعی است که گونه‌گونی سبک در هنر و بویژه در ادبیات بیش از دیگر زمینه‌های زندگی آدمی باشد.

سبک‌شناسی، موفق‌ترین عملکرد خود را در قلمرو سبک‌های فردی تجربه می‌کند و دقیق‌ترین اطلاعات مربوط به مؤلف و فردیت، عقیده، ذهنیت، احساسات، عواطف و باور‌های او را در اختیار پژوهشگران نقد ادبی، تاریخ ادبیات، روانشناسی و جامعه‌شناسی قرار می‌دهد.

دانش زبانشناسی، پژوهش در زبان واقعی (literal) و نقش و کاربرد آن را وجهه‌ همت خویش ساخته است و کمتر به مطالعه نقش ادبی و کاربرد‌های زبان مجازی (figurative language) علاقه نشان می‌دهد؛ اما سبک‌شناسی در واقع گونه‌ای از تحلیل ادبی است که با تکیه بر روش‌های زبان‌شناسی، جنبه‌های مؤثر زبان مجازی و زیبایی‌های صور زبانی را در کانون توجه خود قرار می‌دهد و به زبان پیچیده و نفیس ادبی بیش از زبان ساده علاقه نشان می‌دهد.

هم زبانشناس و هم پژوهشگر ادبی، سبک را به مطالعه می‌گیرند و شیوه‌های وسواس‌آمیز و دقیقی در سنجش جزئیات زبانی به کارمی‌بندند؛ اما رویکرد این دو متفاوت است. زبانشناس، سبک را به هدف تعیین الگوهای کاربرد زبان در گفتار و نوشتار تحلیل می‌کند و هدف وی از بررسیهای دقیق، تشخیص و طبقه‌بندی عناصر زبانی به‌کار رفته در متن است. اما سبک‌شناس ادبی، غالباً تحلیل سبک را با هدف تحلیل رابطه‌ فرم و محتوای متن و ‌‌شناسایی کیفیات زیبایی‌ شناسیک آن انجام می‌دهد، تا برای نقد و تفسیر و نهایتاً ارزیابی متن، داده‌های دقیق علمی فراهم آورد. به همین دلیل سبک‌شناسی ادبی برای روشن کردن زمینه و ماده کار خود، در گام نخست سبک ادبی را از گونه کاربردی زبان جدا می‌کند. یعنی تفاوت «کاربرد زبان در ادبیات» را با «کاربرد زبان در ارتباطات و علم» به بحث می‌گذارد.

🔖 book_keywords : دانلود فایل pdf درآمدی بر سبک شناسی در ادبیات نوشته محمود عبادیان