در مطالعه مجموعه حاضر باید در نظر داشت که شیوه نا عادلانه و ضد بشری استالینیزم در آذربایجان شوروی و شوونیزم در ایران روزگار پهلوی تاثیر بسیا مخربی بر محو آثار فرهنگ و زبان ترکی آذربایجانی و تاریخ باستان تمدن های این سرزمین و در نهایت تاثیر بسیار مخربی بر تفسیر مردم این سرزمین از مسائل هویت قومی و ملی نهاده است که پرداختن به این موضوعات خود کتاب های جداگانه ای را می طلبد.

در پایان لازم به یادآوری است که حتی اگر سایر اقوام ایرانی خود را در حصار سرزمین اجدادی و منطقه مسکونی شان زندانی کنند ما ترک ها قادر به این کار نیستیم. به جرات می توان گفت که از میان تمامی اقوام ایرانی هیچکدام به اندازه ترک ها در سراسر ایران پراکندگی نداشته و با مردم بومی آمیختگی نیافته اند. تا حدی که محققین مسائل قومی از تعیین مرزهای جغرافیایی آذربایجان یعنی سرزمین اقوام ترک اظهار عجز نموده و می نویسند:

«تخمین دقیق جمعیت آذری های ایران کار آسانی نیست زیرا برخلاف بلوچ ها و کردها، آذری ها در سراسر ایران پراکنده شده اند و با دیگر ایرانیان چنان در آمیخته اند که ترسیم مرز جغرافیایی میان آذری ها و دیگران بسیار مشکل شده است.»