توضیحات
بازنگاری اساس الاقتباس، کتابی در علم منطق و قواعد فکر کردن است که مصطفى بروجردی به تصحیح آن همت نهاده است. وى علاوه بر این، نثر کتاب اساس الاقتباس را به نثر فارسی امروزى تغییر داده، همچنین مطالبى را که پشت سر هم و بدون فاصله بوده، در صورت لزوم با شمارهگذارى یا با استفاده از حروف ابجد، از هم متمایز کرده است.
«اساس الاقتباس» تالیف خواجه نصیرالدین طوسی پس از منطق شفا بزرگترین و مهمترین کتابى است که در علم منطق تألیف شده است. تاریخ تألیف این کتاب، چنانکه در آخر اغلب نسخ خطى آن ذکر شده، سال ۶۴۳ است و بنابراین تألیف این کتاب پس از تألیف «اخلاق ناصری» و پیش از تألیف «شرح اشارات» بوده است.
مطالب کتاب بازنگاری اساس الاقتباس، شامل:
درآمد: درباره کتاب «اساس الاقتباس»
مقدمه: مؤلف هدف خود از تألیف کتاب را آورده است: «هدف از نگارش این مجموعه، این است که مباحثى را که از دانشمندان علم منطق استفاده نموده یا بر اساس قواعد و اصول این دانش اجتهاد و استنباط کردهام در اینجا مطرح نمایم».
آغاز سخن: درباره اقسام علم و ادراک، همچنین تعریف و موضوع و فایده علم منطق سخن گفته مىشود.
نه مقاله: خواجه، در تألیف این کتاب بر روش کتاب منطق شفا، آن را به ۹ بخش تنظیم کرده و هریک را «مقاله» نامیده که هر مقاله آن به چند فن و هر فن به چند فصل منقسم شده است که عبارتند از:
مقاله اول، در مدخل منطق است که آن را به یونانى ایساغوجى خوانند و شامل ۴ فن به شرح زیر است:
- در مباحث الفاظ (۳ فصل)؛
- در مباحث کلى و جزوى (۴ فصل)؛
- در مباحث ذاتى و عرضى (۴ فصل)؛
- در مباحث کلیات خمس (۵ فصل).
مقاله دوم در مقولات عشر است که آن را به یونانى قاطیغوریاس نامند و شامل ۹ فصل به شرح زیر است:
- مقدمهاى بر بحث مقولات؛
- شناخت موضوع (که اسم هر جوهر و عرض بدون آن ممکن نیست)؛
- تعریف جوهر و انواع آن و فرق میان جوهر و عرض؛
- تعریف کمیت و بیان انواع و اقسام آن؛
- کیفیت و انواع آن؛
- مقوله اضافه و انواع آن؛
- بقیه مقولات؛
- اقسام تقابل؛
- اقسام تقدم و تأخر و معیت.
مقاله سوم، در اقوال جازمه است که آن را به یونانى بارىارمینیاس نامند و شامل دو فن به شرح زیر است:
- معرفت اقوال جازمه و احوال انواع و اصناف قضایا (۱۶ فصل)؛
- جهات قضایا و اعتبار آن در ابواب تناقض، عکس و آنچه تعلق به آن دارد (۱۱ فصل)؛
مقاله چهارم، در علم قیاس است که آن را به یونانى آنالوطیقاى اول خوانند و شامل دو فن به شرح زیر است:
- فن اول، در قیاس و آن دو قسم است:
- – قسم اول در تعریف قیاس و اقسامش و بیان قیاسات حملى (۱۰ فصل)؛
- – قسم دوم در قیاسات شرطى اقترانى و استثنائى (۸ فصل)؛
- فن دوم، در لواحق و عوارض قیاس و ذکر تألیفات شبیه به قیاس (۱۲ فصل).
مقاله پنجم، در برهان است که آن را به یونانى آنالوطیقاى دوم نامند و مشتمل بر دو فن است:
- برهان (۱۸ فصل)؛
- حد (۱۲ فصل).
مقاله ششم، در جدل است که آن را به یونانى طوبیقا خوانند و مشتمل است بر ۳ فن:
- مقدمات (۵ فصل)؛
- مواضع (۶ فصل)؛
- وصایا (۳ فصل).
مقاله هفتم، در مغالطه است که آن را به یونانى سوفسطیقا خوانند و شامل سه فصل است:
- تبکیت مغالطى و ذکر صناعت مغالطه و منفعت آن؛
- حصر اسباب غلط و مغالطه که در تبکیت وجود دارند؛
- ذکر امور خارجى که اسباب مغالطه است و براى سائل و مجیب در این صناعت، مفید؛
مقاله هشتم، در خطابه است که آن را به یونانى ریطوریقا خوانند و شامل ۳ فن است:
- اصول و قواعد خطابه (۴ فصل)؛
- اعداد انواع (۸ فصل)؛
- توابع و آنچه به آن مىماند (۴ فصل).
مقاله نهم، در شعر است که آن را به یونانى بوطیقا خوانند و شامل ۳ فصل است:
- ماهیت و منفعت شعر و آنچه به آن تعلق دارد؛
- تخییل و محاکات و بیان وجوه استعمال آن؛
- احوال الفاظ و اشاره به صفتهاى شعرى بر سبیل اجمال.
مزیتى که کتاب بازنگاری اساس الاقتباس را بر کتب دیگر این فن متمایز کرده است این است که به فارسی ساده تألیف شده و نیز از ایرادات و اعتراضاتى که غالباً مفید فائده نیست و جز سرگردانى خواننده نتیجهاى ندارد، خالى مىباشد و همچنین شامل تمام فنون منطق است و هریک از فنون منطق بهطور مستوفى در این کتاب مورد بحث قرار گرفته است.
کتاب های خواجه نصیرالدین طوسی
🔖 book_keywords : دانلود فایل pdf بازنگاری اساس الاقتباس – جلد ١ نوشته خواجه نصیرالدین طوسی ترجمه بهکوشش: مصطفی بروجردی
دیدگاهها
هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.