توضیحات

مصحح: عزیزالله علیزاده

اساس الاقتباس , از نصیر الدین محمد ابن حسن طوسى شامل یک دوره منطق که به زبان پارسی نوشته شده است.

این کتاب گرانبها که در حد خود بی مثل و نظیر است پس از کتاب منطق شفاء شیخ الرئیس ابو علی سینا بهترین و جامع ترین کتابی است که در فن منطق تألیف شده و شاید از ابتدا ترجمه و نقل علوم عقلی از یونانی تا کنون کتابی به تحقیق و بسط و جامعیت مانند این کتاب در این علم به زبان فارسی تألیفی نشده باشد. اساس الاقتباس کتابی است در علم منطق، این کتاب پس از منطق شفا بزرگترین و مهمترین کتابی است که در این علم تالیف شده است.

تاریخ تالیف این کتاب چنانکه در آخر اغلب نسخ خطی این کتاب ذکر شده سال ۶۴۳ است و بنابراین تالیف این کتاب پس از تالیف اخلاق ناصری و پیش از تالیف شرح اشارات بوده است . این کتاب به زبان فارسی تالیف گردیده و آن را رکن الدین به عربی ترجمه کرده است.
وجه تسمیه این کتاب به اساس الاقتباس به درستی معلوم نیست و شاید از آن روی که این کتاب در فن منطق است و منطق هم اساس اقتباس علوم می باشد خواجه این نام را برای کتاب مناسب دیده و تالیف خود را بدین نام نامیده است .
خواجه در تالیف این کتاب بر روش کتاب منطق شفا، آن را به ۹ بخش تنظیم کرده و هر یک را مقاله نامیده که هر مقاله آن به چند فن و هر فن به چند فصل منقسم شده است که عبارتند از:
مقاله اول در مدخل منطق که آن را به یونانی ایساغوجی خوانند . شامل ۴ فن به شرح زیر است :
۱٫ در مباحث الفاظ (۳ فصل)
۲٫ در مباحث کلی و جزوی (۴ فصل)
۳٫ در مباحث ذاتی و عرضی (۴ فصل)
۴٫ در مباحث کلیات خمسه (۵ فصل)

مقاله دوم در مقولات عشر که آن را به یونانی قاطیغوریاس نامند . شامل ۹ فصل به شرح زیر است :
۱٫ ابتدا سخن در مقولات
۲٫ در معرفت موضوع که اسم هر جوهر و عرض بی آن متصور نشود
۳٫ در تعریف جوهر و بیان انواع او و فرق میان جوهر و عرض
۴٫ در تعریف کمیت و بیان انواع و اقسام او
۵٫ در معرفت کیفیت و بیان انواعش
۶٫ در معرفت مقوله مضاف و انواعش
۷٫ در شش مقوله باقی

کتاب های خواجه نصیرالدین طوسی

🔖 book_keywords : دانلود فایل pdf اساس الاقتباس نوشته خواجه نصیرالدین طوسی ترجمه مصحح: عزیزالله علیزاده