کتاب حاضر، بخشی از اثر علی اوسط قلی اف به زبان روسی است که اکنون به فارسی چاپ شده است. این کتاب در واقع چکیده تاریخ مدون علمی چند استان کنونی از کشور پهناور ایران است .

نگارنده کوشیده تا به آخرین اکتشافات و منابع دانش تاریخ مترقی معاصر تکیه کند و بیش از هرچیز، سیر و جریان عینی حیات اجتماعی را در آذربایجان دنبال نماید و تصاویری روشن از اوضاع اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی دوران مختلف روند پیدایی و رسایی قومی به دست دهد. کتاب در دو بخش و هشت فصل به نگارش درآمده است.

برخی از عنوانهای آن نیز عبارت اند از: جماعتهای آغازین و دولتهای باستانی؛ پیدایی و رسایی فئودالیسم: پیدایی مناسبات فئودالی فرمانروایی ساسانیان؛ در اسارت خلافت عربی؛ از نیمه سده ۹ تا اوایل سده ۱۳ میلادی؛ دولتهای فئودالی سده ۱۵ م؛ در سده ۱۶ م، پیدایش و گسترش دولت صفویان؛ در اواخر سده ۱۶ و اوایل سده ۱۷ م، ستیز فئودالهای عثمانی و ایران؛ و خاننشینها و حیات فرهنگی در نیمه دوم سده ۱۸ م.