توضیحات

کریم شیره‌ای دلقک مشهور دربار ناصرالدین شاه قاجار بود. از رعایت ادب به شاه و مقربان درگاه و شاهزادگان معاف بود و اجازه داشت هر موقع، در هر کجا، نسبت به هر کس، هرچه دلش می‌خواهد بگوید.در زمان خفقان سیاسی ناصرالدین شاه، کریم شیره‌ای با ایهام و کنایه و با شدیدترین عبارات و الفاظ طنزآمیز از سفرهای شاه قاجار – که در آن زمان هزینه‌های زیادی را درپی داشت – انتقاد می‌کرد و باعث شادی شاهزادگان و درباریان و شخص شاه می‌شد. محبوبیتش نزد شاه باعث شد که زمانی که وی درگذشت سه روز عزای عمومی اعلام شود.

یکی از متن‌های به جای مانده از بقال‌بازی، تئاتر کریم شیره‌ای است که نسخه‌ای از آن در کتابخانه ملی تبریز موجوداست. کریم شیره‌ای انتقادهای بسیار تندی از شاه و درباریان می‌کرد از جمله، لقب‌های درباریان را به‌شدت و با کلمات زشت مسخره می‌کرد.

در روز عید تولد شاه بیت هزار چراغ شمع کافوری در عمارت [دیوانخانه روشن است. در حالی ] که در اغلب خانه های رعیت این پادشاه صاحب عید یک روشنایی نه…
از یک طرف ارباب طرب در کنار دریاچه مشغول نواختن تار و تنبک و کمانچه و سنتور و دایره …از این طرف از میان شهر صدای ناله زنان بیوه و یتیمان صغیر و آه فقرا به آسمان هفتم پیچیده است، بیست کرور اهالی به آه و ناله مشغولند.

چوردکی یکی از پرسوناژهای نمایشنامه در نقش یک روستایی حتی ماست را نمی شناسد زیرا به قول خودش《 از سال گرانی درآمده》 و 《آنقدر گرسنه 》 مانده که باد در گوش پیچیده است.اما آنچه مربوط به کارمند دولت یا به قول آن روزها نوکر است 《 جیره و علیق بالمره مقطوع ، دیناری مواجب نیست، قرض تومانی دهشاهی از حد گذشته ، اسباب و اوضاع همه فروش و رهن》 رفته و همه این کارها زیر عنوان 《صرفه‌جویی دولت》 انجام گرفته.نه تنها زنده ها ، مردها نیز از دستبرد در امان نیستند…

کتاب های باقر مومنی

🔖 book_keywords : دانلود فایل pdf تیاتر کریم شیره ای ؛ ادبیات مشروطه نوشته نامشخص ترجمه مصحح باقر مومنی