کتاب پانزده گفتار با نام اصلی پانزده گفتار درباره‌ی چندتن از رجال ادب اروپا از اومیروس تا برناردشا، نخستین بار در سال ۱۳۳۵ در انتشارات دانشگاه تهران چاپ شد.
مجتبی مینوی در مقدمه‌ی کتاب، که در بهمن ماه ۱۳۳۳ نگاشته شده؛ چنین می‌گوید: “در این کتاب مقالاتی جمع و نشر کرده‌ام که بقصد معرفی کردن عده‌ای از نویسندگان و شعرای اروپا، باستثنای دوتن همه از انگلستان، انشاء شده بود و در تحریر آنها زبان محاوره‌ی مردم تربیت یافته را بکار برده بودم. بهرحال آنچه بود بر طبق اخلاص عرضه داشتم و بی‌نهایت خوش وقت خواهم شد که بزودی آنقدر در باب شعر و ادب و تاتر اروپا بفارسی کتب بنویسند که این اوراق بکلی فراموش شود.”فهرست بخش نخست:
مقدمه
گفتار اول: همیروس؛ ایلیاس هومیروس؛ اذوسئیا یا اودیسه
گفتار دوم: دانته
گفتار سوم: چاسرو و حکایات کنتربوری؛ داستان بخشنده‌ی گناهان؛ قصه‌ی زنی از اهل باث
گفتار چهارم: نمایش و قصه‌ی تاجر ونیزی
فصل اول، معرفی قصه؛ فصل دوم، مقام شکسپیر؛ فصل سوم، زمان انتشار نمایش تاجر ونیزی؛ فصل چهارم، قصه‌ی یهودی رباخوار از ایل پکرونه؛ فصل پنجم، چند روایت دیگر از قصه؛ فصل ششم، روایت دولپاتس؛ فصل هفتم، ارتباط قصه با قانون رومیان و منابع شرقی؛ فصل هشتم، معرفی قصه‌ی قاضی حمص؛ فصل نهم، بیان قصه‌ی قاضی حمص؛ فصل دهم، محاکمه‌ی گرو گذاشتن یک رطل از گوشت بدن؛ فصل یازدهم، نظر باین مسأله از لحاظ قانونی؛ فصل دوازدهم، عداوت ملل دیگر با یهود؛ فصل سیزدهم، قصه‌ی دارایی خویش را بر سر عشق زنی گذاشتن و شرط وصال؛ فصل چهاردهم، مأخذ قصه‌ی سه صندوقچه؛ فصل پانزدهم، محاسن نمایش تاجر ونیزی.