آرتامانوفها ظهور و سقوط فئودالیسم را قبل از انقلاب ۱۹۱۷ روسیه در لفاف داستان ‏روستایی و به زبان مردمی بیان میکند. کتاب شهامت روسی خود را حفظ میکند. ‏ به هر حال انگار به قول چخوف :گورکی همیشه در نقش یک معلم به چشم میاد …ماکسیم گورکی داستان‌نویس، نمایش‌نامه‌نویس و مقاله‌نویس انقلابی روس و از بنیان‌گذاران سبک رئالیسم سوسیالیستی بود. گرچه او را بیش‌تر به عنوان یک نویسنده، در سطح جهانی می‌شناسند و ستایش می‌کنند، از رهبران جنبش انقلابی روسیه نیز به شمار می‌آید.

ایلیا دهقانِ نیمه‌مرفهی که از یوغ بردگی بر روی زمین­های اربابی رها شده است، کارخانه‌ای ریسندگی تأسیس می‌کند و رفته‌رفته با توسعه‌دادن آن به یکی از متنفذین شهر بدل می‌شود. چون شهردار، پدرزن پسر ایلیا، می‌میرد، ایلیا فاسق زن شهردار می‌شود. پس از مرگ ایلیا، پتر صاحب فرزندی می‌شود و نام پدر را بر او می‌نهد.

ایلیای نوع‌دوست و خیال‌پرست، نمایندۀ نسلی جدید است که شرایط نامطلوب کار در کارخانه را آشکارا نوعی استثمار می‌داند و سر درپی تحقق آرمان‌های نوین اجتماعی دارد. بخش دوم رمان بیان کشمکش‌های دائمی پتر و ایلیا است.

آرتامانوف‌ها سه دورۀ مهم تاریخ روسیه را بازمی‌نماید؛ دورۀ اصلاحات اجتماعی اَلکساندر دوم، دورۀ آغاز صنعت و سرمایه‌داری، و دورۀ انقلابی در اوایل قرن ۲۰. سبک آرتامانوف‌ها، که از آثار دورۀ دوم فعالیت‌های ادبی گورکی قلمداد می‌شود، یادآور بالزاک است و به‌لحاظ ملاحظات روان­شناختی آن از آثار مهم او به‌شمار می‌رود.