نقد ادبی دانشی برای بررسی ویژگی‌ها و تفسیر نقاط قوت و ضعف یک اثر ادبی و تحلیل و ارزیابی آن در کنار تشریح جوانب پیچیدهٔ آثار ادبی و روشی برای سنجش اعتبار و مقام آن‌ها است. کتاب نقد ادبی جلد اول ، تالیف دکتر عبدالحسین زرین کوب به نیت آشنا شدن دوستداران وادی ادبیات و ایجاد الفت و انس میان ایشان و اقیانوس بی‌انتها و شگفتی آفرین نقد ادبی است.

نقد ادبی به بررسی آثار درجه یک و مهم ادبی می‌پردازد . در اینگونه آثار منتقد ادبی می‌کوشد با تجزیه و تحلیل آن اثر ادبی ساختار و معنی آن را برای خوانندگان روشن کند و قوانینی را که باعث اعتلای آن اثر ادبی شده است توضیح دهد.

لذا نقد ادبی از یک سو بکارگرفتن قوانین ادبی در توضیح اثر ادبی است و از سوی دیگر کشف آیین‌های تازه ممتازی است که در آن اثر مستتر است.

بدین ترتیب می‌توان به اهمیت نقد ادبی در گسترش ادبیات و متعلقات آن پی برد زیرا با نقد ادبی اولاً همواره ادبیات و علوم ادبی متحول و زنده می‌ماند، منتقد در بررسی آثار والا از آن بخش از ابزارهای ادبی استفاده می‌کند که کارآمد است و خودبه خود برخی از ابزارهای علمی و فنی فرسوده از دور خارج می‌شوند و ثانیاً با بررسی آثار والا معاییر و ابزارهای جدیدی را کشف می‌کند و به ادبیات کشور خود ارزانی می‌دارد. خوانندگان به کمک منتقدان ادبی معاییری بدست می‌آورند که آثار والا را بشناسند و بدین ترتیب به آثار سطحی وقعی ننهند و این باعث می‌شود که جریانات فرهنگی و ادبی در مسیر درست خود حرکت کنند و صاحبان ذوق و اندیشه و رای و نبوغ مقام شایسته خود را بازیابند. نقد ادبی همیشه به معنی دیگرگونه خواندن اثر نیست.گاهی به معنی دقیق‌تر خواندن یا هوشیارانه‌تر مطالعه کردن اثر است.

جلد اول نقد ادبی، تعریف نقد، اصول نقد از دوره ی جاهلیت تا دوران معاصر را در بر می گیرد و مجموعه ی گرانبهایی از صناعت نقد و مکاتب و نقادان، از دوران پیش از اسلام تا رضا قلی خان هدایت در ایران، و از یونان و روم و اریستوفان و سقراط تا پایان قرن نوزده در اروپا می باشد.